Friday, July 31, 2015

Science Nih Genesis I Adam le Eve A Fehter

Pathian sermi Adam le Eve in mi vialte an i sem tiah Baibal chimmi bia kha science dothlatnak thar nih a fehter.
American Ohio State University in chuahkehnak le thilnung kong (molecular genetics) in Ph.D. a hmumi nu Dr Georgia Purdom nih tehte a fehter. Anih hi chuahkehnak kong a thiammi tiah upatmi a si leng ah biology professor a rak tuanmi a si.
Journal of Neuroscience tehna, Journal of Bone tehna le Mineral Research Journal tehna ah sceince kong tampi a tialmi a si. Christian apologetics ministry Answers in Genesis (AiG) ah atu ah researcher le speaker a si.
Genesis i Adam le Eve thawhkehnak cikor “The Genetics of Adam & Eve,” tiah science in robia thar (documentary) a chuah. Adam le Eve kha tuanphung minung si loin, tuanbia i a um taktakmi minung an sinak kong tehna le zawng (chimp) le minung nih chuahkehnak cikor kan i hrawm khawh lonak kong tehna a hmuhchuah.
Dr Purdom nih a chim i, "Nihin Khrihfa nih mi hmasa bik Adam le Eve kha a um takmi maw an si, tuanphung i hei umter sawhsawhmi dah an si ti hi i al bikmi pakhat a si. Baibal nih a kan chimhmi, Adam le Eve in a luancia kum thong tampi in minung kan i sem ti hi vawlei tuanbia nih a pom lo," tiah a ti.
"Minung pahnih cikor lawng in mi vialte hi kan i sem lo tiah cikor chimtu science kongah an i al. Khrihfa tampi nih mah cucu an pom i, (Adam le Eve) tuanbia hi Khrihfa le thawngthabia caah an i tlak lo, an ti," tiah a chim.
"Pathian nih hmasa bik i a rak sermi hna nuva (Adam le Eve) cikor tehte a langhtertu bik pakhat cu, chuahkehnak cikor kong a thiammi Dr. Nathaniel Jeanson nih cikor phunphun DNA research a tuahmi hi a si," tiah Dr Purdom nih a ti.
"[Dr Nathaniel Jeanson nih] fiangte in tehte a langhtermi cu, kum thong tampi lio ah Baibal chimmi (Eve) ci kha (mi vialte nih) kan i hrawm ti hi a si," tiah Dr Purdom nih a ti. 
“The Genetics of Adam & Eve,” ah tehte dang pakhat a um rih i, cucu, zawng in minung hi kan i zirh a timi pawl (evolutionists) chimmi he ai kalh bak tiah Dr Purdom nih a ti.
"Zirhnak a zummi pawl nih an chim bang in, minung cikor thlahtu nu (Eve) hi kum 100,000, asiloah, cu nak tamdeuh a rak nung khe lai lo. Cikor thiamnak nih fiangte in a langhtermi cu, minung le zawng (chimps) hi chuahkehnak pipu an i hrawm lo ti hi a si," tiah Dr Purdom nih a ti.
"[Minung le zawng] DNA tuahmi tampi an i dang tuk i, kum nuai tampi kalcia ah chuahkehnak pipu an i hrawm lonak tlingte in a langhter ko," tiah a ti.
Dr Purdom nih Christian News Network ah a chim i, mah hi science i a hmuhmi kongkau hi Khrihfa nih hriam bang i tlaih awk a si, Genesis thok in Baibal chimmi zumh awk a tlakning an ven khawh naklai, tiah a ti.
"Evangilical Khrihfa lakah Genesis cauk hi i al bikmi a si ruangah, sernak kong i mah hi science tehte hi Khrihfa nih an hngalh awk a si," tiah a ti.
"Tuanbia ah a um taktakmi Adam le Eve kong le sual thawhkehnak kong hi thawngthabia (gospel) i a hrampi an si. Adam le Eve an sual tikah Genesis 3 i ai thokmi sualnak le thihnak hi thawngchia a si," tiah Dr Purdom nih a ti.
Adam le Eve hi (sual thihnak in) Khamhtu kan herhnak kong a kan hngalhtertu minung taktak an si tiah Dr Purdom nih a ti.
"Thawngtha kan herh kun ne, Jesuh Khrih thihnak le thawhthannak chungah a vel le nunnak kan herh. Jesuh cu, Genesis 3 i ai thokmi (sual le thih) buainak a daihtertu a si. Paul nih Rom 5 le 1 Korin 15 ah (Adam sualnak le Khrih Khamhnak) an i pehtlaihnak fiang ngai in a chim kha," tiah Dr Purdom nih a ti.
alt

Source : Globlechinews.org

BUHHANG LE NGANDAMNAK



Buhhang hi Hlanlio tuluk pawl nih cun Sam le vun hnihhnoter nak caah an rak hman ngaingai mi a si. Minung ngandamnak ca zongah a tha tak tak mi a si. Thildang bantuk in harsa ngai i tuah a haumi zong a siloh. Rawl kan chumhnak hang kha rawt i din ding khi a si ko.
Asinan, tulio ah cun chantiluan nih a kan phak ve cang i hlanlio bantuk in buhhang rawt i rawlchumh a um ti loh... Buhhang hi minung kan caah thathnemnak tampi a ngei. Cu chung in tlawmpal ka vawn langhter la..

Ngandamnak Caah;
( a satlio ah din ding)
1. Tha a thawnter.
2. Tak linmi a kilven.
3. Cencer a ven khawh.
4. Ek fer mi caah ek a nemter.
5. Khuh khuh, hrawmfah le tangfah tbk ah a tha ngaingai fawn.
6. Pawlpi thalomi hna caah Sii tha tuk a si.

Dawhnak caah;
(a kih hnu ah hman ding)
1. Buhhang i hmai i phiah lengmang hi hmai a hnoter.
2. Sam a ro tuk mi hna caah Shampoo bantuk in sam tawlnak ah hman khawh a si.
***Bonus.. Antam thur tuahnak caah a herh taktak mi a si fawn...

NUPI KAWL NING PHUN-HRA



1: Nupi caah cun Nu hi an t့ha bik ko, ( tulio ah pa le pa, nu le nu ai t့hium mi an tam tuk cang)
2: Na helh cuahmahmi Nu cu zeibantuk ziaza/lungput a ngeimi dah a si ti kha hngalhkhawh i zuam hmasa. (nungak tamdeuh hi cu an Nu le lungput an keng ti a si)
3: Pa zong hi kan tlamtling thluloh ti kha philh hlah law na mit zoh sangtuk hlah. Hi Nu hi nupi dingah a tha hngamaw? ti na ruahlio ah khan, hi Nu pasal hi ka si kho tak tak hnga maw? ti zong kha i ruat.
4: Muidawh ruang i Nupi a t့himi nak in, ziaza t့hat ruang i Nupi a t့himi paoh hi an i chirlo deuh.
5: Nupi na t့hit tik ah na Nupi lawng silo in a chungkhar, a chungkhat vialte zong na t့hit chih ti kha philhhlah.
6: A si khawhah cun nangmahnak i upa cu hrial ko hna. Pa cu kum-60 tiang kan tlangval ti a si khah!
7: Biaknak, fimthiamnak, ngeihchiah tbk.., ah nangmah he level ai khatmi na t့hit khawh ah cun chungkhar ah buainak a tlawm deuh hrim hrim la.
8: Nupi ding i na duh tak tak mi Nungak na hmuh ah cun na ralt့hatnak vialte chuak law na duhnak kong kha chim ko. Caan nih a liamtak ah cun vava na tum sual la!
9: Thilpuan,thukboih tbk.., a uartukmi Nungak cu hrial khawh i zuam. ( phaisa khawn an thiamloh ti a si)
10: Nungak helh ding nai hmuhbaklo a si ah cun a tu in chun he zan he, rawl zong ul ko, Pathiam sin ah thlacamnak in hal. "hal u law pek nan si la", tiah Bawi Jesuh nih a kan kamh ko khah.

NUNGAK le NUTUNG HNA CAAH BIACAH TLAWMPAL




👉 Vangeih hmanh na ngamh ah cun harnak tuar zong na ngamh chih a hau.
👉 Na va le chung cu na cung i an that lemlo zongah rak i in koh, nai lomlonak kong kha na chung le va ruah len hna hlah, buainak a tamtertu a si la, harnak tawnglo cun chungkhar nuam dirh khawh a siloh.
👉 Na va le chungkhar na dawt/tlaihchan peng ko hna ah cun na cungah saupi an sual kho laloh.
👉 Na va sinah khan an chungkhar thatlonak kha ruah lengmang hlah.
👉 Na vapa leh a chungkhar karlak ah remnak a sertu si vai zuam peng.
👉 Herh huaha lo ah nan inn ( na chungle sinah) ah va kal lengmang hlah. Mi ta na si cang.
👉 Mi sinah na Va/a chung le kong kha va ceih hlah.
👉 Khuatlik i foihtuk hlah.
👉 Na pasal cu midang pasal he a chia lei in tahchunh hmang hlah.
👉 Na Pasal upat pek thiam i zuam, Va le a teituk mi Nupi va si hlah. Nu nawl a ngeitukmi chungkhar cu chungkhar nuam an si balloh.

THEIKAWLAWNG LE NGANDAMNAK



Theikawlawng hi a kiknak hmun le a linhnak hmun zongah a nungkhomi thingthei phunkhat a si. A thawtnam cu chim haulo in kan theih dihmi a si ko. Theikawlawng hi a thawt lawng silo in ngandamnak hrang zongah a tha taktak mi a rak si. A thei lawng hmanh silo in a kung, a hnah tiang in ngandamnak caah Sii tha tak tak mi a rak si.
Laimi cu khua khat le khua khat, thlang khat le tlangkhat hna nih thil min kan auh ning ai dang cio i "theikawlawng" ti zong hi cheukhat caah cun a min a si lo men la. Zei a va si ah hmanthlak ah khin a thei ka vawntar ko i kan theihthiam ko la tiah ka ruah.
(kan khua ah cun mongkolong kan ti. heee )

Zeibantuk zawtnak dah a khamh khawh?
1. HMACHIA: 
A kung hawng le a hnah kha na den/phomh lai i a hangkha na thuh la. Sii tha tak tak a si.
2. CHUNGTLIK/PAWFAH: 
1) A hnah no/ zik kha na chumh lai i a hang kha na din la.
2). A chumhnak a umlo ah cun a hnah no kha a hring in ei ding.
3). A kung hawng chumhmi zong a tha tuk thiam thiam.(A thei, a hnah le a kung hawng hna ah hin vitamin C, Potassium tbk.., tampi a um. Ril chung i Tissue hna kha a thawnter i kan chunglei zawtnak hrik kha a thah khawh)
3. SENTEN:
1) A hnah no kha chumh i a hang din ding. Nikhat ah voi thum.( voi khat din ah lakphak hrai 1)
4. MAWTAW RITLONAK:
Mawtaw nai cit lai ah a hnah no kha tawmnawn in ei ding.
5. THI CHUAK KHAMNAK: 
Thi a pit kholo mi hliam hma tbk caah a kung hawng/a hnah kha den i a hawng thuh ah thi a pit colh.
6. ZUNTHLUM/ THI KAI:
Theikawlawng a hminmi tampin ei ding. A hawng kha na meh/zelh hmasa lai. A hna no kha lakphakchawk bantuk khin tisa ah so i din lengmang ding.
7. TANGFAH/CUMPI:
Theikawlawng hang surmi (juice), a hnah no chumhmi hang din ding.
8. EK FER/KHAL:
Theikawlawng a hminmi tampin ei a tha. Chung a nemter i pawpi riantuan a thawnter.
9. HAA Fah- HAA Bum:
A hnah chummi hang kha hmawm ding (a sa mi ). Haa bum mi caah a hnah chumhmi hang in kam i thuah lengmang ding.
10. Theikawlawng tampi ei lengmang ah hin cencer zawtnak lak zong in a kan kilven. A hlei in Nu caah a tha khun. Hnuk, nau inn tbk i cencer ai ser dingmi kha a ven khawh ti a si.

Lai Baibal Thiang lehnak tuanbiatawi

Hakha Baibal Ca

Hakha holh in Baibal a let hmasatu cu siangbawinu Laura Hardin Carson a si. 1920 kum October ni 6 ah America a kir hlanah Thawngáđ­ha pali Matthai, Marka, Luka, Johan le Lamkaltu a leh hna i Press in an nam i an chuah hna.

Lai Baibal Ca

Dr. Chester U. Strait nih Laiholh a thiam cangka in 1931 kum ah Biakam Thar leh a thawk. 1939 kum ah Biakam Thar cu a leh dih. Hmanung bik ahran relnak cu 1940 kum ah an lim. Cu kum áđ­hiamáđ­hiam ah American Baptist Mission Press nih Biakam Thar cu an chuah. A min ah hitihin a si.
LAI BALBAL CA
The New Testament
in
Chin: Lai Dialect
Hakha pastor Rev. Sang Ling nih Dr. Strait cu Baibal leh a bawmh, tiah Rev. R. G. Johnson nih a áđ­ial. Dr. Strait lehi Biakam Thar cu 1979 kum tiang hman a si.

Lai Baibal Thiang

A hramthawk ah Rev. David Van Bik le Rev. Robert G. Johnson an i bawmh i an leh. Biakam Hlun hnarcheu tiang an leh. Rev. R. G. Johnson cu kir áđ­han ti lo dingin 1966 kum May ni 15 ah America ah a tlung colh. Rev. David Van Bik nih Baibal leh cu a hmaithlak i a tangmi Biakam Hlun hnarcheu le Biakam Thar cu a hun lim hna. United Bible Societies nih 1978 kum ah an chuah i mizapi nih relawk in 1979 kum June thla ah kan hmuh. Cucu remh áđ­han a si i 1999 kum ah a chuak. Cu a chuakmi cu remh áđ­han a si i 2006 kum ah a chuak áđ­han. Cu hnu hun remh áđ­han a si i 2014 kum ah uk 6000 a chuak áđ­han i chikkhat ah an zuar dih.

Biahren Thar

Lai Baibal Thiang a chuah hnu kum hra tluk ah Rev. James Sangawi nih Revised Standard Version in Biakam Thar a leh. Kum 4 tluk a rau. Consultant he CACC rianáđ­uantu hna nih Bible Society nih a remh caan a rau deuh tiah a ti i a ngan khawhlo caah Rev. Sangawi nih amahte in a nam i 2002 kum October thla ah a chuah. Biakam Thar cu min dang a bunh iBiahren Thar tiah a ti.

Baibal Cawnpiaktu

The Bible Society of Myanmar hruainak in Rev. Dr. Cung Lian Hup nih Study Bible cu Biakam Thar a lim i a cauk in 2010 kum ah a chuak. Hi Baibal Cawnpiaktu hi Kawlram ah tuahmi Study Bible chungah a chuak hmasa bik a si.

Lai Holh Biakam Thar

Rev. Cinzah Lianmang nih King James Version in Biakam Thar cu Hakha holh ah 1994 kum in a leh. Matthai in Rom Cakuat tiang a leh dih cang. Saya áđŽha Cung Bik, Saya Lian Irh Cin le Pu Tawk Mang nih an bawmh.

Hakha Chin Chan Thar Lai Baibal

Rev. Dr. Van Cung Tum le Pu Ram Luai an i bawm i an lehmi Baibal cu Hakha Chin Chan Thar Lai Baibal tiah an ti i, 2012 kum ah Biakam Thar siseh, 2013 kum ah Baibal aning in siseh a chuak.

Hakha Lai Baibal Thiang

Rev. Hoi Cung Tum nih a leh i Bibles International nih 2014 kum ah Biakam Thar cu cauk in an chuah.

Baibal Thiang

Rev. Dr. Rual Uk nih New King James Version in a leh i atu 2014 kum ah hin a namnak ah a um lio a si i a cauk in a chuak rih lo.

Falam Baibal

Siangbawipa Rev. Dr. Joseph H. Cope nih Falam Baibal cu Laizo holh in Biakam Thar leh a rak thawk i 1933 kum ah uk khat a rak chuah. Cu hnu ah mi dangdang zong nih leh an i zuam lengmang. Hneksaknak ah lehmi timi kha Biakam Thar dihlak in 1951 kum ah rak chuah a si. Rev. E. Kyon Bil nih a rian dangdang he kemh chih pah in 1960 kum hrawngah Biakam Thar cu Today English Version in a rak leh i a lim. Asinain United Bible Societies nih Baibal lettu hna consultant ah an chiahmi Dr. Norman Mundhenk nih Rev. E. Kyon Bil lehmi Baibal cu a lung a tling lo. Rev. E. Kyon Bil cu Falam Baibal lettu dingah a duh lo i a hlawt. Biakam Hlun lettu dingah mi dang nan chiah lai, tiah Falam Baptist Association ruahnak a pek hna.
1973 kum March thla ah Falam Baptist Association nih Rev. Stephen Hre Kio kha Laizo holh in Baibal leh cu an fial. 1974 kum January ni 1 in Rev. S. Hre Kio nih Falam Baibal leh cu a thawk i Biakam Thar he Biakam Hlun he a lim. Laizo holh in a lehmi Falam Baibal Thiang cu 1991 kum ah a chuak. Cucu remh áđ­han a si i, remh áđ­hanmi cu 2005 kum ah a chuak. Rev. Thang Hup nih King James Version in Falam Baibal cu a leh i Biakam Thar he Biakam Hlun he 1982 kum ah a lim. 1996 kum ah Biakam Thar cu uk 1000 a nam i a chuak. Biakam Hlun cu nam lo in a um. Cun Rev. Thang Hup áđ­hiamáđ­hiam nih NIV in Falam Baibal cu a leh i 1987 kum ah Biakam Thar he Biakam Hlun he a lim. 1993 kum ah Biakam Thar cu uk 3000 a nam i a chuak. Biakam Hlun cu nam lo in a um. King James Version in Falam Baibal cu Biakam Thar he Biakam Hlun he Rev. Dr. Sui Lian Mang nih a leh lio a si.

Ngawn Baibal

Falam peng Ngawn miphun holh in Biakam Thar, Phungthlukbia le Salm an leh dih cang.

Zanniat Baibal

Falam peng Zanniat miphun holh in Biakam Thar, Phungthlukbia le Salm an leh dih cang.

Tedim Baibal

Siangbawipa Cope nih Kamhau holh in Matthai Thawngáđ­ha a leh i 1915 kum ah British and Foreign Bible Society nih an chuah.

Laisiangtho Thak

Siangbawipa Cope nih pehtlai thliahmah in Biakam Thar cu Kamhau holh in a leh i a lim. American Baptist Mission Press Rangoon nih an nam i 1932 kum March thlah ah a chuak. Kamhau Biakam Thar cu Chin holh in ahmasabik a chuakmi Biakam Thar a si. A min ah hitihin an áđ­ial.
LAI SIANGTHO THAK
N. T. CHIN
Kamhau dialect
A lettu: J. H. Cope
Rangoon 1932, A.B. Mission Press.

Laisiangtho

Rev. Kam Khaw Thang nih Tedim Baibal cu a leh i Biakam Thar he Biakam Hlun he a lim. Bible Society of India nih New Delhi ah an nam i 1983 kum ah a chuak. Cu a chuakmi cu an remh áđ­han.

Siyin Baibal

Rev. Max Vai Pum nih Siyin holh in Biakam Thar a leh. áđŽhate in an remh hnu ah an nam i 1999 kum ah Biakam Thar a chuak. Cun komiáđ­i nih Biakam Hlun an leh i 2003 kum ah Biakam Hlun cu a chuak.

Zo Baibal

Tedim peng ah Zo miphun an um i Zo holh in Biakam Thar a leh i 2004 kum ah Biakam Thar cu an lim.

Khumi Baibal

1935 kum ah Khumi holh in Biakam Thar an rak leh i Biakam Thar a um. Atu ah Biakam Hlun leh an dih i a cauk chuahnak an tawlrel cuahmah lio a si.

Mara Baibal

Mara (Miram) Baibal hi siangbawi Reginald A. Lorrain nih a rak leh i 1956 kum ah a cauk in a chuak.

Dai Baibal

Dai holh cu Mindat, Kanpalet le Matupi peng chung ah a ummi Dai miphun holh a si. Ms. Hagar nih Biakam Thar a leh i 1996 kum ah Biakam Thar a chuak.

Mindat Baibal

Mindat khua holh hi Cho holh an ti. Rev. Thang Ngai Om nih Cho holh in Biakam Thar a leh i 1999 kum ah a chuak. Atu hi Biakam Hlun an leh lio a si.

Matu Baibal

Rev. Lung No le Rev. Lai Hno nih Matu holh in Biakam Thar an leh i 2004 kum ah Biakam Thar cu a chuak.

Zotung Baibal

Rev. Kaw Kung nih Zotung holh in Biakam Thar a leh i 2003 kum ah uk 3000 a chuak.

Zophei Baibal

1998 kum in Rev. Dr. Ral Buai, Sayaci Lian Kung, Pu Sang Nawn le Pastor Khua Mang nih Zophei holh in Baibal an leh. 2004 kum in nihin tiang Rev. Dr. Ral Buai, Sayaci Za Kham, Saya Duh Ceu le Mark Wannemacher (Supervisor) nih an leh. Biakam Thar an leh dih cang i 2010 kum ah Indian Bible Society nih an nampiak hna. Biakam Hlun leh an thawk i Genesis, Salm le Phungthlukbia an leh dih cang.

Kuki Baibal

Kuki Baibal hi a cauk in nam cuahmah lio a si cang.

Lautu Baibal

Lautu Baibal hi The Bible Society of Myanmar nih 2012 kum February ni 1 in a leh an thawk. New Revised Standard Version in lehmi a si i, a lettu cu Rev. Dr. Si Thar a si. Review Committee 7 an um. Atu cun Biakam Thar leh an lim cang i a cauk belte in a chuak rih lo.

Chirhchan ; Lai Wikipedia Project (https://incubator.wikimedia.org)


Saturday, July 11, 2015

Nunziadawh Tlawmpal

1. Nu leh Pa a tihzah i a thangthat tu nih cun a mah le a mah, a thangthat tinak a si. Nu leh Pa cu Kan hmuhkhawhmi Pathian an si caah...
2. Mahnak i Upa tihzah le an biangaih hi mifim nun zia a si...
3. Mui leh thukboihnak in nunzia hi mi nih an zoh deuh...
4. Chungkhar dirhmun he aa tlak lo tuk i, i tamh a hmangmi hi an hnu lei in mi nih an nih sawh tawn hna...
5. Mobile phone hi a tha tuk ko na ten a tha lo lei i hmangtu kan tam ngai ngai. Setan hriamhrei ah aa chuak kho...
6. Meeting/Committee leh pumh/khawmhnak ah Phone Off/Silent i chiah hi philh lo a tha. Off/Silent i a chia duh lo mi hna hi mi tihzah mi an si theng loh...
7. Rithai sii hi minung tling lo i a kan tuah tu bik a si...
8. Minih an in chawnh tik ah kal pah salam le zeirel lo in chawn hna hlah. Mi uah pawl nun zia a si...
9. Awhrang pawngte ah Awnem a um ko khah. Mah kha tu kha rak hmang cang...
10. Rian nan tuannak ah tawpawh rittuk mi va si hlah. Hawitha na tawng sual lai lo...

Nu Pawl Caah A Biapituk Mi Theihtlei

1. Nan Coka le a dangdang hna ah hngerhte an um maw?
→ Zih kha dip nawn ten riam law hngerhte an umnak pawl ah khan phulh.
2. A thiang tak tak mi Tikhal ( ေရခဲတံုး) tuah na duh maw?
→ Tikhal i na tuah dingmi Ti kha so hmasa. Cun, na deih la i a ne a tlak hnuah Tikhal bawm na chiah than te la.
3. Thlalang ( i zohnak) thiang tak tak i tuah na duh maw?
→ Puan a thiangmi te ah Spirit tawih law hnawt.
4. Na thilpuan ah khaicek ai benh ruangah na lungrethei maw?
→ Khaicek ai benhmi na thilpuan kha Tikhal Bawm ( ေရခဲေသတၱာ) chungah suimilam pakhat chung hrawng chia law fawi ten na khawh than la.
5. Angki rang kha rang/var taktak i tuan na duh maw?
→ Reite ( သံပုရာ) kha kha a lai in cheu law Tisa ( a sa tukloh mi) ah khan angki leh Reite na cheumi kha minute 10 hrawng na ciah ti la. (angki zunkhat ah reite pum hnih )
6. Reite hang kha a dihlak in sur na duh maw?
→ Reite kha Tisa ah SML pakhat chung hrawng law mah cu hnu ah sur hmanh... na theih ko la..
7. Khachuansen na riam ah na mitthli a tla maw?
Nam kha cite thuh. A si lo ah, nan Cite dur kha na pawngah chia law a chin na awn lai. Khaicek khai zong a tha an ti (test cio te uh )
8. Na thilpuan ah cahang (ballpen ti) ai nehmi kha thianter na duh maw?
→ Cahang ai nehnak zawn kha Ha Sii thuh law fakpin hnur. Ha Sii kha rolak in chia law cu hnu ah na suk than la.
9. Kawhra na chumh tik ah a hawng fawiten khawh na duh maw?
→ Kawhra a hmin bak khan tikik ah ciah..
10. Arti pumchumh kha dawh te'n riam na duh maw?
→ Nam in riamh hlah. Seh La ( thilthitnak i an hmanh mi La khi) hmang law dawh ten na riam khawh la...

Thursday, July 9, 2015

THAKPHERH (Scabies)

Thakpherh zawtnak hi i chawnh a fawi tak tak mi, thilnung (mites) a fa mi te te in a ra mi zawtnak a si. Thilnung (mites) nih cun Vunah khu an ser i an ti an tit. An um duhnak hmun cu Kutthei karlak, ban rek, kiu, zak tang, pang, kaikam, hnuk, til leh taw hrawngah hin an um duh khun. Thakpherh hi kheuhah cun a tek i, zanah hin a thak khun, a thak hi kheuh deuh paoh ah a por i a karh.
Thakpherh hi tak pum thianlo ruangah a chuakmi zawtnak pakhat a si. He Chim cang banin thakpherh hi thilnung pakhat "Sarcoptes Scabiei" an timi ruangah a chuak mi a si. Thakpherh hi a Buupi i umnak hmun ah hin i chawnh/ngeih a fawi. Hostel tbk i na um tik ah i ral ring...

THAKPHERH I CHAWNH KHAWHNING :
Thakpherh a ngeimi nih a tonghmi thil in (direct contact) , thilpuan i tawmnak in leh Sex in i chawnh khawh a si. Thakpherh hrik cu kan takpum cung i zarhkhat hrawng a um hnu ah a hung lang. I thlop colh lo cun a mah ten a lo kho lo mi zawtnak a si.

THAKPHERH LAK IN I KILVEN NING :
1. Thakpherh a ngeimi nih cun; Mi he kan umti tik ah thianghlim ten um ding. Kan takpum , fenh-aih, puan leh ihphah hna kha thianghlim ten tuah ding.
2. Thakpherh ka ngei ti nai theih ah cun a rannak in Doctor fuh ding.
3. I chawnh khawhmi a si ruangah ngakchia sianginn kaimi nih cun sianginn kai lo ah a tha.
4. Kan i hrukmi thilpuan, bawli, bawngbi chungnawh leh Ihphah le Puan kha thian ten chiah ding.
5. Chungkhar ah mi pakhat nih thakpherh a ngeih ah cun i chawnh a fawi ruangah i ral rin ding. An pawngah ihlo ding. An i hrukmi thilpuan i hrawmlo ding.
6. Nikhat ah voi-2 tal i khawlh peng ding.
7. Thakpherh hi fawiten thlop khawhmi a si ko nan, a luan sual ah cun fawiten thlop khawh a si tiloh. Tih a nung ngai ngai...

THAKPHERH SII CHEUKHAT:
A Ti/hang (Solution) — 1% gamma benzene hexachloride, Crotamiton, Tetrate hylthirium monosulfide (in 5% solution).
A bangmi (ointment) — Benzyl benzoate.
Sii khi nikhat ah voi-2, tak khawlh khawhah i thuh ding. A dam tak tak hlan lo i thuh peng ding. I khawlh khawh in angki/bawnbi dang nai hruk lai, nai hruk thingmi i hruk than tilo ding. Ih phah/Puan Ni sa ah pho lengmang ding. Cuti i na tah ah cun thilnung(mites) kha an thi kho la. Cun, tak khawlhnak ding Ti ah khan Dettol (a hang) dorh 3-5 hrawng telh chih ah a tha, thilpuan suknak zongah telh ah cun a tha. Thakpherh a ngeimi nih cun thiang ten umkhawh i zuam peng ding.